Σάββατο, 27 Αυγούστου 2016

Επιστρέφουν οι «βάσεις του θανάτου» στην Ελλάδα; · Άραξος, Κρήτη και Κάρπαθος υποψήφιες για αποθήκευση πυρηνικών

ΑΡΘΡΟ του Χρήστου Καπούτση


Στα νέα σχέδια πυρηνικής πολιτικής του ΝΑΤΟ (ΗΠΑ),  εκτιμάται ότι η Ελλάδα θα έχει ενεργό ρόλο.  Η χώρα μας,  πιθανότατα θα  καλύψει το  πολιτικοστρατιωτικό κενό , που ενδεχομένως θα αφήσει η Τουρκία στη ΝΑΤΟϊκή  πυρηνική στρατηγική. Τα «προβλήματα» με τα πυρηνικά της βάσης του Ινστιρλίκ που βρίσκεται  στην νοτιοανατολική Τουρκία, σχετίζονται με τις δραματικές εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη γειτονική χώρα, αλλά και  με την  επιδείνωση των αμερικανο-ρωσικών σχέσεων, κυρίως  λόγω της Ουκρανίας. Επίσης,  οι δραματικές εξελίξεις στη Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, επισπεύδουν τις   διαδικασίες υλοποίησης των αμερικανικών σχεδίων (πραγματικών ή προπαγανδιστικών),  σχετικά με την αποθήκευση , αλλά και με τη δυνατότητα χρήσης νέας γενιάς πυρηνικών όπλων.  
Το αίτημα των αμερικανών για περαιτέρω αναβάθμιση του Ελληνικού εδάφους στα στρατιωτικά σχέδια των ΗΠΑ είχε συζητηθεί το καλοκαίρι του 2013,  όταν ο τότε ΥΠΕΘΑ Δ. Αβραμόπουλος είχε  συναντηθεί στο Πεντάγωνο με τον  Αμερικανό ομόλογό του  Τσακ Χέιγκελ.  Ο επικεφαλής του αμερικανικού Πενταγώνου ζήτησε να παραχωρηθεί η αεροπορική βάση στο Καστέλλι της Κρήτης,  για μεταστάθμευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών του ΝΑΤΟ.
Επίσης,  ο ΥΠΕΘΑ Π.  Καμμένος,  στο πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής της Κυβέρνησης (ΣΥΡΙΖΑ- ΑΝΕΛ) , κατά την επίσκεψή του στις ΗΠΑ και τη συνάντηση που είχε στο Πεντάγωνο με την υφυπουργό Άμυνας των ΗΠΑ Christine Wormuth, πρότεινε  την δημιουργία νατοϊκής-αμερικανικής βάσης στην Κάρπαθο. Ο Π. Καμμένος υποστήριξε ότι , για τη μεταφορά στρατιωτικών δραστηριοτήτων και διευκολύνσεων από την «υπερφορτωμένη» Σούδα, είναι δυνατόν να  κατασκευαστεί μια νέα βάση στην Κάρπαθο. Εννοείται ότι , στην περίπτωση της αναβαθμισμένης ελληνοαμερικανικής στρατιωτικής συνεργασίας, αυτή δεν θα περιορίζεται μόνο στα συμβατικά άπλα, αλλά είναι δυνατόν και υπό προϋποθέσεις,  να επεκταθεί και στην αποθήκευση πυρηνικών βομβών ή τη μεταστάθμευση αεροσκαφών ή υποβρυχίων,  που θα είναι εφοδιασμένα με πυρηνικά όπλα, όπως για παράδειγμα παλαιότερα η αεροπορική βάση στον Άραξο, που είχε βόμβες με πυρηνικές κεφαλές.

Στη βάση  ΙΝΤΣΙΡΛΙΚ έχουν αποθηκευθεί 50-60 πυρηνικές κεφαλές. Είναι παλιάς τεχνολογίας, αλλά η κάθε μία από αυτές είναι 10 φορές πιο ισχυρή από τη βόμβα που έριξαν οι αμερικανοί στη Χιροσίμα.  Στην περίπτωση που οι αμερικανοί αποφασίσουν να μεταφέρουν ή μετέφεραν  ήδη τα πυρηνικά τους από τη βάση του Ινστιρλίκ, τότε , ο  πιθανότερος προορισμός τους θα πρέπει να είναι ή είναι,   η Ιταλία στη βάση του Αβιάνο, ή η Γερμανία στη νατοϊκή βάση στο Μπουχελ, ενώ δεν αποκλείεται κάποιες να καταλήξουν ακόμη και  στον Άραξο ή στη Κρήτη.   Διευκρινίζουμε,  ότι σύμφωνα με πάγια  πρακτική του ΝΑΤΟ (ΗΠΑ), που εφαρμόζεται  πιστά  από την εποχή του  Ψυχρού Πολέμου, πληροφορίες,  που διαρρέουν σχετικά με την παρουσία αμερικανικών πυρηνικών όπλων σε ευρωπαϊκό έδαφος, ούτε επιβεβαιώνονται, αλλά ούτε και διαψεύδονται  επίσημα από τις νατοϊκές αρχές. Επίσης, σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή βάση τοποθετηθούν οι πυρηνικές κεφαλές  του ΝΑΤΟ, τον έλεγχο για την ασφάλεια τους και κυρίως,  αν και πότε θα χρησιμοποιηθούν, είναι θέματα που χειρίζονται αποκλειστικά οι αμερικανοί. Συνεπώς, οι τούρκοι στρατιωτικοί μόνο σε φωτογραφία «βλέπουν» τις πυρηνικές βόμβες στη βάση τους στο Ινστιρλίκ! Αλλά  ακόμη και στην περίπτωση που  οι τούρκοι «καταλάβουν»  τις  πυρηνικές βόμβες,  είναι αδύνατον να τις  χρησιμοποιήσουν …
Γιατί όμως οι αμερικανοί αποφάσισαν ή διαδίδουν ότι αποφάσισαν, ότι θα μεταφέρουν τις νατοϊκές πυρηνικές βόμβες εκτός Τουρκίας;
Σε κάθε περίπτωση η οποιαδήποτε απόφαση της αμερικανικής διοίκησης εντάσσεται στα  σχέδια υψηλής Στρατηγικής των ΗΠΑ με βαρύνουσα όμως την εκτίμηση ότι οι πολιτικο - στρατιωτικές σχέσεις Άγκυρας με Ουάσιγκτον,   θα παραμείνουν προβληματικές και πιθανόν να επιδεινωθούν, χωρίς να αποκλείονται και τα  σενάρια βίαιου διαμελισμού της Τουρκίας (ίδρυση Κουρδικού κράτους) ή περιφερειακής αποσταθεροποίησης λόγω της στροφής του Ερντογάν προς τον αυταρχισμό και την ισλαμοποίηση της τουρκικής κοινωνίας. Το ΝΑΤΟ δεν θα επιθυμούσε μια Ισλαμική Τουρκία με αυταρχικό καθεστώς, να έχει στο έδαφός της  πυρηνικά.  Αξιολογείται επίσης, από ΗΠΑ και ΝΑΤΟ,  η προσέγγιση  ΡΩΣΙΑΣ – ΤΟΥΡΚΙΑΣ- ΙΡΑΝ, ειδικά μάλιστα εξετάζονται  οι πληροφορίες,  ότι οι τρείς χώρες θα  προχωρήσουν  και σε στρατιωτική συμφωνία. Θεωρείται εξαιρετικά κρίσιμη  η τριμερής συνάντηση Τουρκίας, Ρωσίας και Ιράν,  που θα γίνει  τον προσεχή Σεπτέμβριο.  Προσθέτουμε ότι, περιέχει πολιτικό- διπλωματικό  μήνυμα η δήλωση κυβερνητικού αξιωματούχου της ισλαμικής Κυβέρνησης Ερντογάν, ότι η Τουρκία θα μπορούσε να παραχωρήσει τη βάση του Ιντσιρλικ για τον ανεφοδιασμό ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών. 
Στους γρίφους της αμερικανικής διπλωματίας εντάσσονται και οι δηλώσεις που κάνουν ρώσοι  κυβερνητικοί  αξιωματούχοι εκφράζοντας,   συχνά το τελευταίο διάστημα,  πυρηνικές απειλές κατά των χωρών του ΝΑΤΟ, ενώ έχουν αυξηθεί οι περιπολίες ρωσικών μαχητικών αεροσκαφών με πυρηνικές δυνατότητες. 
Πέρα όμως από τους Στρατηγικούς σχεδιασμούς των υπερδυνάμεων,  οι ενεργοί πολίτες, ανεξάρτητα από εθνοτική καταγωγή και θρησκευτικά δόγματα , θα πρέπει να ανησυχούν και να προβληματίζονται , από την κατασκευή νέας γενιάς πυρηνικών όπλων.  Οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα, προχωρούν στην εξέλιξη των  πυρηνικών όπλων τους. Τα νέα πυρηνικά, θα είναι εξίσου φονικά αλλά λιγότερο καταστροφικά, αφού θα έχουν   πολύ μικρή ακτίνα δράσης. Αυτή όμως η τοπικού χαρακτήρα πυρηνική  καταστροφή, ενέχει και  τον πειρασμό της χρησιμοποίησής τους, αφού ανατρέπει το  ψυχροπολεμικό δόγμα της «αμοιβαίας εξασφαλισμένης καταστροφής», το δόγμα δηλαδή της  ψυχρής λογικής , ότι η χρήση πυρηνικών όπλων θα προκαλούσε  μαζικά αντίποινα και θα κατέληγε στον πυρηνικό όλεθρο και την  ολική καταστροφή όλων των αντιμαχομένων και όχι μόνο.
 




Δευτέρα, 8 Αυγούστου 2016

Οι αγωγοί μεταφοράς ενέργειας «εργαλείο» άσκησης πολιτικής από τον Τ. Ερντογάν. · Αντιμέτωπη με σκληρά διλλήματα η ελληνική διπλωματία

άρθρο του Χρήστου Καπούτση

 
Το επίπεδο των σχέσεων της μεταπραξικοπηματικής  Ισλαμικής Τουρκίας με τη Δύση (ΗΠΑ, Ε.Ε., ΝΑΤΟ), θα καθορίσουν οι παράμετροι της γεωοικονομίας (αγωγοί μεταφοράς ενέργειας), της γεωπολιτικής (Συρία, Κούρδοι,  ISIS, πρόσφυγες) και της  γεωθρησκείας (εξάπλωση ριζοσπαστικού σουνιτικού κινήματος και της Μουσουλμανική  Αδελφότητα στην Βόρεια Αφρική και την Αραβική χερσόνησο και οι σχέσεις τους με το κυβερνών ισλαμικό κόμμα το ΑΚΡ).  Η Δύση δεν έχει την πολυτέλεια να «χάσει» την Τουρκία που είναι, ενεργό μέλος του ΝΑΤΟ και θεωρητικά τουλάχιστον,  η «γέφυρα» για την προώθηση  των αμερικανικών γεωστρατηγικών συμφερόντων στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.   Όμως, καταγράφονται ουσιώδεις διαφορές σε καίρια Στρατηγικής  σημασίας ζητήματα, που δημιουργούν συνθήκες «πολικής θερμοκρασίας» στις σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας.  Οι αμερικανοί διπλωμάτες δεν συζητούν   πλέον,  αν θα αποσχιστεί το Τουρκικό Κουρδιστάν, αλλά πότε.  Και ακόμη,  η  Τουρκία είναι απομονωμένη από Βορρά, Νότο με το Ιράν εχθρικό στα ανατολικά της σύνορα, το οποίο σταδιακά αποκαθιστά τις σχέσεις του με την Δύση, παρά τις αντιδράσεις του Ισραήλ.
Εντύπωση προκαλεί η σφοδρή λεκτική επίθεση του προέδρου της Τουρκίας Τ. Ερντογάν, προς τις ΗΠΑ, την οποία κατηγορεί ανοιχτά (αναφέρεται στη CIA) ,  ότι μαζί με τον αυτοεξόριστο ιεροκήρυκα Φ. Γκιουλέν  οργάνωσαν το αποτυχημένο στρατιωτικό πραξικόπημα.   «Αυτοί που φανταζόμασταν ότι ήταν οι φίλοι μας παίρνουν το μέρος των πραξικοπηματιών και των τρομοκρατών» είπε ο Πρόεδρος της Τουρκίας, κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού φόρουμ που οργανώθηκε στο προεδρικό μέγαρο στην Άγκυρα. Επίσης, είναι χαρακτηριστικό ότι, στη συνάντηση του αρχηγού των αμερικανικών  ενόπλων δυνάμεων στρατηγού Γιόζεφ Ντάνφορντ με τον Τούρκο Πρωθυπουργό στην Άγκυρα, ο αμερικανός αξιωματούχος αντιμετώπισε επιθετική συμπεριφορά, αφού ο Γιλντιρίμ του ζήτησε επίμονα  να δεσμευτεί , για την παράδοση του Φ. Γκιουλεν στις τουρκικές αρχές!
Οι ΗΠΑ, επένδυσαν στην Τουρκία για αρκετές δεκαετίες, επιδιώκοντας  να γίνει , ο δεύτερος,  μετά το Ισραήλ,  πυλώνας   σταθερότητας μιας κρίσιμης (γεωοικονομικής) περιοχής της Ανατολής Μεσογείου και του Ιράκ,  όπου συνωθούνται αμερικανικές εταιρείας,  για την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου (πετρέλαιο και φυσικό αέριο).   Ωστόσο, η αμερικανική διπλωματία, φαίνεται ότι  δεν αξιολόγησε σωστά την  στροφή  της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής προς το σουνιτικό Ισλάμ, που επέβαλε το ισλαμικό κόμμα (ΑΚΡ), ενώ υποτίμησε τη δυναμική των σχέσεων της Τουρκίας με την Ρωσία στον ενεργειακό τομέα, αφού υπερτιμήθηκε το επεισόδιο με την κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού από τουρκικό , που είχε οδηγήσει σε μάλλον προσωρινό  «πάγωμα» της κατασκευής  του αγωγού μεταφοράς ρωσικού φυσικού αερίου του «Turk Stream»  μέσω Τουρκίας στην Ευρώπη.  Και ακόμη, η αμερικανική διπλωματία δεν απέτρεψε  τα σχέδια του Τ. Ερντογάν,  για τη κατασκευή μονάδας πυρηνικής ενέργειας στο Akkuyu , από τη Ρωσία, που βρίσκεται  στο τελικό στάδιο της  διαπραγμάτευσης.                                                                            
                                                 
οι αγωγοί «εργαλείο» πολιτικης                            
 
Το καθεστώς  Ερντογάν, θα διαπραγματευτεί σκληρά την αποκατάσταση των σχέσεών του  με τη Δύση, επισείοντας την απειλή της ενεργειακής συνεργασίας με τη Ρωσία. Η Επίσκεψη Τ. Ερντογαν στην Αγία Πετρούπολη την  Τρίτη  (9 Αυγούστου) και η συνάντησή του με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλ. Πούτιν θα είναι καθοριστικής σημασίας.
Εκτιμάται ότι στη συνάντηση Πούτιν- Ερντογάν,  θα αναβιώσει η κατασκευή  του «Turk Stream», είναι ο αγωγός φυσικού αερίου που θα συνδέει την Ρωσία μέσω Τουρκίας με την Ευρώπη, αφού όμως διέλθει από ελληνικό έδαφος. Ο αγωγός αυτός δίνει στην Ρωσία ένα μεγάλο γεωπολιτικό πλεονέκτημα, αφού  μπαίνει ξανά δυναμικά στο ενεργειακό παιχνίδι και στην τροφοδοσία της Ευρώπης με ρωσικά ενεργειακά προϊόντα, παρά το αμερικανικό εμπάργκο.  Και το σημαντικότερο είναι,  ότι  ο ρωσικός αγωγός είναι εκτός αμερικανικών «προδιαγραφών», αφού θεωρείται και είναι ανταγωνιστικός του ΤΑΡ, του αγωγού που θα μεταφέρει , μέσω Ελλάδας, τα αζέρικο φυσικό αέριο , αμερικανό-ευρωπαϊκών συμφερόντων από την Κασπία στην Ευρώπη. Είναι σαφές ότι  η διπλή κίνηση του Ερντογάν προς το Ισραήλ και προς την Ρωσία, με στόχο την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων , εντάσσεται  στο μεγάλο παιχνίδι των ενεργειακών αγωγών. Η προώθηση των ενεργειακών κοιτασμάτων του Ισραήλ (Λεβιάθαν) μέσω Τουρκίας προς την Ευρώπη και εφόσον κατασκευαστεί ο ρωσικός αγωγός  φυσικού αερίου «Turk Stream», τότε,  αναβαθμίζεται  σημαντικά η γεωπολιτική αξία της Τουρκίας και καθιστά τον Τ. Ερνοταγάν ισχυρό παράγοντα  της γεωοικονομίας.  Η Ισραηλινή Κυβέρνηση έχει ενημερώσει  την Αθήνα και τη Λευκωσία, ότι η Τουρκία αποτελεί την κύρια επιλογή της για την πώληση του φυσικού αερίου από το κοίτασμα Λεβιάθαν, που συνορεύει με την ΑΟΖ της Κύπρου. Και μάλιστα το Τελ- Αβίβ ζητά πιεστικά λύση του Κυπριακού ή κάποια ενδιάμεση ρύθμιση των διαφορών που να ικανοποιεί  την Άγκυρα, για να μην υποχρεωθεί το Ισραήλ  να μπει σε διαδικασία παράκαμψης της Κύπρου, στα σχέδια για την μεταφορά και εκμετάλλευση του φυσικού του αερίου!
Όμως, η διέλευση από την Ελλάδα, του αγωγού μεταφοράς του φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέσω Τουρκίας στην Ευρώπη, είναι μάλλον μονόδρομος.  Η Ελληνική διπλωματία λοιπόν, θα πρέπει να ενεργοποιηθεί και η Ελλάδα να αξιοποιήσει στο έπακρο τη  γεωγραφική της θέση, ώστε να καταστεί  ενεργειακός κόμβος,  αποκομίζοντας οφέλη στον ενεργειακό, πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό τομέα.   Το πρόβλημα, που εκ των πραγμάτων θα αντιμετωπίσει η Ελλάδα, είναι η πλήρης αντίθεση των Αμερικανών στην ιδέα της επέκτασης του «Turk Stream», ώστε ο αγωγός που θα μεταφέρει το ρωσικό φυσικό αέριο,  να περνά από ελληνικό έδαφος,  στη διαδρομή του  προς την Ευρώπη.   Το ερώτημα είναι, πόσο έτοιμη είναι η Ελληνική Κυβέρνηση να αντιμετωπίσει και να απαντήσει στα σκληρά διλήμματα,  που θα προκύψουν από τις πρωτοβουλίες του καθεστώτος Ερντογάν στον τομέα της Ενέργειας.  Εκτός και αν, για κάποιο λόγο ή με κάποιο τρόπο, στο σκληρό ισλαμικό καθεστώς εξουσίας Ερντογάν, δεν «μακροημερεύσει» 
                                    

Τετάρτη, 3 Αυγούστου 2016

O Καρλ Χάιζενμπεργκ και η ναζιστική πυρηνική βόμβα. Η επέτειος του πυρηνικού ολοκαυτώματος σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι.

O  Καρλ Χάιζενμπεργκ και η ναζιστική πυρηνική βόμβα.     Η επέτειος του πυρηνικού ολοκαυτώματος σε Χιροσίμα και Ναγκασάκι.

Το τελευταίο επεισόδιο στην ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, είναι η χρήση ατομικής βόμβας. Οι Αμερικανοί χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά ως όπλο την ατομική βόμβα, που πρώτοι αυτοί είχαν κατασκευάσει τον Ιούνιο του 1945, και σκόρπισαν τον όλεθρο σε δύο ιαπωνικές πόλεις, τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι (6 και 9 Αυγούστου 1945). Το ωστικό κύμα της έκρηξης, σε συνδυασμό με τη θερμότητα που εκλύθηκε, κονιορτοποίησε τα πάντα σε αυτές τις δυο πόλεις,  ενώ οι νεκροί ανέρχονται σε δεκάδες χιλιάδες.
Έχει προηγηθεί όμως,  ένα ιστορικό  από κάθε άποψη, αλλά και «σκοτεινό» συμβάν και αφορά την προσπάθεια της ναζιστικής Γερμανίας να φτιάξει εκείνη πρώτη πυρηνική βόμβα.
Πρόκειται για την περίφημη συνάντηση της Κοπεγχάγης. O διευθυντής του πυρηνικού προγράμματος της ναζιστικής Γερμανίας, Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, θα συναντηθεί με τον  Δανό φυσικό Νιλς Μπορ, που είχε στενές επαφές με την ομάδα των επιστημόνων που εργάζονταν στις ΗΠΑ,  για την κατασκευή  της αμερικανικής πυρηνικής βόμβας. Την περίοδο εκείνη, η  ναζιστική  βιομηχανική  μηχανή προσπαθούσε   όλο και περισσότερο  να αναπτύξει  ένα τεράστιο πρόγραμμα και να κατασκευάσει την πυρηνική βόμβα, ώστε  να ανταγωνιστεί το   αντίστοιχο αμερικανικό  Σχέδιο Μανχάταν. Η συνάντηση των δύο κορυφαίων επιστημόνων έγινε στο σπίτι στου Μπορ τον Δεκέμβριο του 1941 στην Κοπεγχάγη. Πρόσκειται για Νομπελίστες Φυσικούς , εξέχουσες φυσιογνωμίες του 20ου αιώνα στον χώρο της φυσικής και είναι οι θεμελιωτές της κβαντομηχανικής. Το 1927  ο Χάιζενμπεργκ διατύπωσε την «Αρχή της απροσδιοριστίας», μετά από στενή συνεργασία με τον Νιλς Μπορ. Η αρχή της απροσδιοριστίας έδινε μια τελείως νέα ερμηνεία για τον φυσικό κόσμο, όπως ότι κύμα και σωματίδιο είναι διαφορετικές θεωρήσεις του ίδιου πράγματος, καθώς και την ουσιαστική εξήγηση της σταθερότητας της ύλης. Στη θέση της αιτιότητας της Κλασικής Φυσικής, μπήκε η τυχαιότητα των γεγονότων (η τύχη παράγει μη προβλέψιμα γεγονότα).  Η  αρχή της απροσδιοριστίας ή διαφορετικά αρχή της αβεβαιότητας είναι βασικό αξίωμα της Κβαντικής Μηχανικής.
Τι ειπώθηκε λοιπόν, σε κείνη τη συνάντηση της Κοπεγχάγης, δεν έχει διευκρινιστεί ακόμη.
Ο Χάιζενμπεργκ είχε υποστηρίξει ότι ταξίδεψε στην Κοπεγχάγη για να μοιραστεί με τον Νιλς Μπορ τις ανησυχίες του για τα πυρηνικά όπλα. Σε επιστολή του  ο  Heisenberg εξηγεί ότι επισκέφθηκε τον Bohr για να τον προειδοποιήσει, σε επιφυλακτική  γλώσσα, ότι οι ατομικές βόμβες  μπορούν να κατασκευαστούν και να τον πείσει,  ότι  οι φυσικοί και στις δύο πλευρές του ατλαντικού θα μπορούσαν να συμφωνήσουν για να σταματήσει το έργο. Είπε επίσης  στον Bohr,  ότι  η ανάπτυξη των πυρηνικών όπλων θα απαιτούσε μια τεράστια  τεχνική προσπάθεια, που δεν θα μπορούσε κανείς να ελπίζει ότι  θα ολοκληρωνόταν  εγκαίρως. Ένιωθε,  ότι  οι  φυσικοί θα έπρεπε να μεθοδεύσουν την κατάσταση,   ώστε να αποτρέψουν τα κυβερνητικά στελέχη σε Γερμανία και ΗΠΑ,   ακόμη και  από την  προσπάθεια  να κατασκευάσουν  την  ατομική βόμβα.
Ο Χάιζενμπεργκ δεν ταξίδεψε στην Κοπεγχάγη επιθυμώντας να εκφράσει τις ηθικές αναστολές που είχε για την κατασκευή ατομικής βόμβας ή να προτείνει στους φυσικούς και από τα δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα να αρνηθούν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους, ώστε να κατασκευασθεί η βόμβα,  αναφέρει ο Μπορ σε επιστολή του προς τον Χάιζενμπεργκ, την οποία όμως δεν έστειλε ποτέ! Ο Bohr, υπενθύμισε, ότι ο  Heisenberg του έδινε την εντύπωση  λέγοντάς του  ότι  ''τον διαβεβαιώνει  ότι,   γινόταν το παν,   ώστε η Γερμανία  να  αναπτύξει  ατομικά όπλα.»
Παρότι ιστορικοί και επιστήμονες συμφωνούν ότι ο Μπορ είναι αυτός που έθεσε τέρμα στη συνάντηση, δεν μπορούν να καταλήξουν,  αν ο Γερμανός επιστήμων ήθελε να σώσει τον κόσμο από τη φρίκη της πυρηνικής βόμβας ή αν απλώς επιζητούσε να αλιεύσει πληροφορίες για την παράλληλη προσπάθεια που κατέβαλλαν οι σύμμαχοι.
Ο ιστορικός της επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Χόφστρα Ντέιβιντ Κάσιντι, στο βιβλίο του «Αβεβαιότητα. H ζωή και η επιστήμη του Βέρνερ Χάιζενμπεργκ», υποστηρίζει ότι ο Γερμανός επιστήμων κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να πετύχει την πυρηνική σχάση και να κατασκευάσει πρώτη η Γερμανία του Χίτλερ, την ατομική βόμβα.
Ο γιος του Χάιζενμπεργκ, Γιόσεν, ωστόσο, που είναι φυσικός στο Πανεπιστήμιο του Νιου Χάμσαϊρ και ο δημοσιογράφος Τόμας Πάουερς, που συνέγραψε το βιβλίο «O Πόλεμος του Χάιζενμπεργκ», υποστηρίζουν , ότι ο Γερμανός επιστήμων κατέστρεψε το γερμανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Ανεξάρτητα λοιπόν, από τον ρόλο του  Χάιζενμπεργκ στην προσπάθεια ή μη στην κατασκευή της πυρηνικής ναζιστικής βόμβας, προκύπτει ένα εφιαλτικό ερώτημα. Πως θα ήταν ο Κόσμος σήμερα, αν ο Χίτλερ είχε στα χέρια του, πριν ή παράλληλα με τους αμερικανούς το φονικότερο των όπλων, την πυρηνική βόμβα;
 Χρήστος Καπούτσης
   ***********
αρχή της αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ, ή αρχή της απροσδιοριστίας
H ανακάλυψη αυτή αποτελεί ένα κορυφαίο πνευματικό επίτευγμα του πολιτισμού μας, άξιο να συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα των θεμάτων γενικής παιδείας για τα οποία ένας μορφωμένος πολίτης του καιρού μας θα έπρεπε να γνωρίζει κάτι. Πρόκειται για την περίφημη αρχή της αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ, ή αρχή της απροσδιοριστίας, όπως επίσης λέγεται, η οποία ανακαλύφθηκε το 1927 και αποτελεί έκτοτε το θεμέλιο της φυσικής του μικρόκοσμου.
Γιατί όμως είναι τόσο σημαντική αυτή η αρχή από τη σκοπιά του μορφωμένου πολίτη; Σε ποια δικά του ερωτήματα, σε ποιες δικές του περιέργειες έρχεται να απαντήσει; Παρότι αυτό θα γίνει σύντομα σαφές, σπεύδω να πω από τώρα ότι, αν η αρχή της αβεβαιότητας δικαιούται να συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα που προανέφερα, είναι κυρίως για τούτο: χωρίς αυτόν τον παράξενο φυσικό νόμο —γιατί όντως είναι ένας παράξενος νόμος— καμία από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις που κάνουν δυνατή την ανάδυση της ζωής στο σύμπαν δεν θα ήταν παρούσα. Ένα σύμπαν χωρίς την αρχή της αβεβαιότητας θα ήταν σίγουρα ένα νεκρό σύμπαν